Over koehoorns, roamen en n sluuf

Vroeger as koeien bij veujoarsdag van de olle stal lös ien t laand kwammen, wer der de eerste doagen geregeld vochten. Noa n lange tied van vijf, zes moand stal stoan, warren de onderlinge verholdengen minder dudelek. Summege koeien warren meer ien e kracht veur heur leven kommen, olle koeien warren misschien noa n lange winter over heur hoogtepunt hin. Bedere plakken ien e kudde werden bevochten. Koeien roamen nkander met de hoorns krekt zo lang tot de rangorde tussen de beesten vannijs vaststeld is. 

Tiedens t vechten verliest n koe nog wel ns n sluuf van de hoorn. As kiend har k der oardegheid an om de mooiste sluufen te bewoaren.

Groot was mien verboazeng toen k begun joaren negenteg noa de zummervekaansie ien e supermarkt noar n pak vla greep. Doar keek n grode koeiekop mij aan, mor der was wat met: t beest har gien hoorns.

Hoe stijt et der nou veur met de pakken melk en vla? k Heb even wat pakken onderzocht. Meeste supermarkten en melkfebrieken hemmen gien grode koeiekoppen op e pakken. En ok gien koeien ien t laand. Misschien is dit n zacht veursorteren van koeien veur altied op stal, wel zel t zeggen. Zo wordt met de nije supermarktervoareng vandoag de publieke opinie met òfbeeldengen masseerd veur de toekomst.
PR-ima, zelden ze wel denken.  (Okee, der is Boerenland-vla met n bleke - niet ienkleurde - kiewiet. Dat zeit ok weer wat, denk ik dan).

 

Koehoorns

Vandoag de dag pakken we koeien niet voak meer bij de hoorns. Nou bennen hoorns en hoornentaauwen òfnommen, mor der bennen ok aander redenen veur.

Zulfbehold beveurbeld, want om van koeien met zukse hoorns n peuter te kriegen, dat zel dij lang heugen. Mor ok: Tegenwoordeg valt bij de koeiekoppen weineg om noar te griepen. Mor der bennen uutzunderengen.

Lest zag k nog n poar koeien met hoorns, van t olle Fries-Hollandse ras. Ien 40 joar tied hemmen boeren heur koeien van t Fries-Hollandse FH-ras met ronde vlekken, handeg van stuk en met hoorns host aalmoal vervongen deur Holstein-Frisian (HF) koeien, n ras dat n handlengte hoger is, met grilleger vlekken en zunder hoorns - en veural meer melk. Nou hemmen HF-koeien op zich wel hoorns, mor kaalver kriegen n spultje op e kop smeerd zodat der gien hoornontwikkeleng komt. Ien e joaren negenteg ging et met de gehoornde veestoapel bergòfwoarts. Zo lopen der nou allenneg grode beesten ien t laand met n roare tuuf boven op e kop.

Dit verhoal schetst zo de verandereng van e veestoapel ien vieftieg joar tied. Is t de teloorgang van t Fries-Hollands ras? Of is het de succesvolle ientegroatsie van Holstein-Frisians ien onze koeiemoatschappij? Of is et assimiloatsie? Ien elk geval hemmen de nijelengen uut Amerikoa heur met kruzen goed aanpast en der ienwaarkt. t Olle FH-ras is verdrongen en allenneg hierndoar nog te vienden. Uut zukse ontwikkelengen en gebeurtenissen bennen altied verscheidene lessen te trekken - doarmet hold je wat proat en blift et spannend.

Verleden week nammen dizze zwartbonte FH-dieren me even met terug ien e tied noar de koeien op e lange rieg ien d'olle stal of an e melkwoagen, met ketjes om e hoorns of n hoorntaauw. k Was der stil van.