Gdańsk - Walesa / Wałęsa

Zummervekaansie is aal lang veurbij. Sums moe'k even denken aan ons bezoek aan n klein museum ien ien d'olle hoaven van Gdańsk. Doar traden we binnen ien n zoal van de vakbond Solidarnośc. Der hemmen vermoedelek meer stoelen stoan, schut me te binnen. Mor aan t enne achter de toavel met groen loaken, doar zat Walesa / Wałęsa. 

Eiglieks moeten je "Wauwensa" zeggen. Ien t Pools schrieven je: Wałęsa. De 'ł' is n padde 'l', die je uutspreken as 'w' gliek je ien Broabant heuren kennen; de 'ę' klinkt as de 'e' die deur de neus uutsproken, wordt. 'Wauwensa' dus. 

Dizze Poolse vakbondsman was as veurzitter van de vakbond, ènne van de zeuventeger joaren van twintegste iw, zowat  doagelieks ien t nijs. 

De stoakengen ien 1979 en 1980. t Was n spannende tied. Wat zol Ruslaand doen met de grode roep om meer vrijheid?  

t Was leerzoam te lezen over planeconomie, de grode opdrachten en de grode schippen die baauwd werden, ien e joaren zesteg ok ien opdracht van bedrieven en rieke minsen uut Westerse landen. Tot et minder ging met economie mid joaren zeuventeg en opdrachten uut bleven. 

t Wer crisis. En waarkeloosheid die niet beston ien communistische landen, wrong hum ien e soamenleveng noar binnen, wat politiek ok perbeerde en beweerde. 

Veul vlaggen van verscheidene vakbonden ien t museum. De macht van arbeiders staarker as Lenin.  

Rondje Zuderweg

Doar warren twee olle zwoanen met kroost, drie witten en twee graauwe jongen. 

t Stuk met d'olle populieren blift mooi. Tegenwoordeg wil der nog wel ns tak uut de boom vallen. Dat ze hemmen heur langste tied wel had, is et vermoeden. Schane is t aal, populieren bennen op heur mooist as ze niet zo strak en met moat en regel snoeid worden. 

Der warren meer verkeersdeelnemmers.

 Het hoe en wat van zuks n actie van rupsen of aander krupend gedierte blift mij n roadsel. 
Woar gijt dat hin, en woar komt et weg? Wat is dan wel de opzet van dizze oversteek, of überhaupt t gebruuk van t asfalt... 

Boedhatempel

Veul minsen die dit zien, vroagen mij of ik ien  Nepal west heb, of ien India. Dan zeg k wel: joa, dat klopt. 

Mor dat is aal joaren leden. En doar kommen dizze foto's niet weg. Dizze òfbeeldengs bennen uut Vrieslaand. 

Dizze Tibetoanse Boedhatempel stijt aan e zuudhaant van t dörpke Hantum, boven Dokkum richteng Holwert. Kiek ok mor even op: Tibetoanse Boedhatempel. 

n Bezoek aan de Boedhatempel nemt je met noar Oazië, Tibet. n Eigenoardege gewoarwordeng. 

Ik von et wel slim zen. 

 

 

Begun van de Tweede Wereldoorlog

 

n Bezoek aan Westerplatte. Doar woar de Tweede Wereldoorlog begon. Der is kennelek gien Pools woord veur. n Groot gedenkteken is doar opricht. 

Westerplatte is n laandtong aan noordkaant van Gda'nsk. Doar begon op 1 september 1939 de oorlog. n Poar week eerder smokkelde n schip Duutse mariniers noar de vrijstad. Vanòf et schip werden eerste schoten löst op de Poolse soldoaten van de kazerne van Westerplatte. 

t Is de moeite weerd om doar te kieken. Zeuventachteg joar leden is et nou; en eentachteg joar leden wer et weer vrede ien Europa. 

 

De hoaven van Gdansk

Groeten uut de hoaven van Gdansk. Hoe et was met mien wil om te klimmen, wer mij dudelek toen we ien n grode kroan omhoog kommen. Vroeger mos ik bij hoogten zo nou en dan wel wennen an hoogtes. Hoogtevrees har k niet, mor k mos wel ns even ho holden bij t klimmen ien n hoge boom.

Bij dizze leste klim vroeg ik me òf of ik misschien hoogtevrees har. De treden en de leunengs van dizze trappen gaven wel veul deurkiek. 

D'olle hoaven lag ver onder ons. 

Terug op e grond, wachtten pakhuzen ons op. Der warren goenent, die gien bezoekers meer verwachtten. 

 

Stroatdörp Burow - Grosswoltersdorf

Burow. Bij Woltersdorf. Wat valt der te melden over n stroatdörp ien Brannenborg 100 km boven Berlien? 

Et leit zowat op e grins met Mecklenburg-Vorpommern. n Eenvoudeg dörpke dat bestijt uut een stroat met 20 huzen twee aan twee baauwd. Der is gien kerk, kroeg, gien schoel - leste zel der wel ns west hemmen. Nou is der nog n soort pension, n lutje hotel met restaurant. 

Wegen lopen zelden dood, mor bennen niet altied verhard. 

t Enne van verharde weg hier, geft gelegenheid te keren. Of deurgoan: over n half verharde, half overgroeide weg is t körtst - 4 km mor - noar t volgende plak, Menz. 

Burow het zien eigen verleden, aal is et dan bescheiden. Ien 1530 wordt Burow noemd as woeste grond toebeheurend aan n klooster. De noam van t plak komt van bibr - n sloavisch woord veur bever. Sund 1750 hemmen minsen hier woond. Der wer toestemmeng geven veur t vestigen en huusvesten van 200 butenlanders, dat wil zeggen niet-Prusen. 

Der bennen veul redens woarom dat minsen trokken. Ien dit geval was der sproake van leegloop. Der was n tekört aan minsen deur ziektes, honger en oorlogen. t Ken verkeren, zellen we mor denken. 

Burow het zien eigen begroafploats, ok aal het der noeit n kerk west. Der stonden mor n poar grafstienen. t Best onderholden graf leit buten de begroafploats, op de driesprong van deurgoande wegen. Doar is ien 1945 n soldoat begroaven. 

Brannenborg - Brandenburg - spul met schare en licht

As de wereld glooit - veural niet te plat is - is der meer meugelek. 

Hier ien Brannenborg speulen zun en wolken met licht en schare boven t stoppellaand. 

Körrels die niet metkommen bennen met dörsen, kiemen ien petronen van streep en ruut.