Posts tonen met het label Humbold Forum. Alle posts tonen
Posts tonen met het label Humbold Forum. Alle posts tonen

zondag 12 december 2021

Uutsproak van schoap, schaop, schaap, schaf

Dit stukje gijt over Nedersaksisch en plattduuts. 

Ien t Humbold-museum ien Berlien zag n huul mooie koart over uutsproak van t woord "schoap", of beder de schriefwieze van de uutsproak.

De Duutse sproak-wetenschapper Georg Wenker (1852-1911) deed, as een van de eersten, ien de 19de iw al onderzoek noar dialekten. Hij onderzocht veural de contreien woar plattduuts sproken wer. 

Op dizze koart ken je zien dat der n schaarbe grins was bij Danzig. Dit is de Duutse noam van e stad;  de Poolse noam is Gdańsk. Ik beperk me hier tot vermeldeng van noamen en uut welke toal die kommen. Doar met he'k bewust gien uutsproak doan of de stad pools, duuts, Hanze of vrij-stad is. Dat is een iengewikkelder kwestie.

Wat ok ienteressant is, dat dizze Georg Wenker ien die tied al de 'oa' bruukte veur de klank die ok deur Grunnegers bruukt wordt. 

Ien Denemarken hemmen ze lange tied dubbel 'aa' bruukt, beveurbeld bij 'Aarhus', de grootste stad ien Jutland. An t enne van joaren negenteg veurege iw hemmen ze dat aanpast. Nou is t Århus, met n rondje boven de 'A'. Ze spreken Århus uut zo ongeveer as de Drentse 'ao'. Zo hemmen je n konventsie die hiet ok ien t Engels de "Aarhus-convention" (Dat gijt over t recht op ienformoatsie, participoatsie en rechtsbijstand aangoande milieuzoaken).

Ien Duutslaand bruken ze ok de dubbele 'aa'. Doar met doelen ze op de klank gliek an de Grunneger oa-klank. Dizze kommen je tegen ien Oost-Vrieslaand (Ost-Freesland).

dinsdag 10 augustus 2021

t Wachten is bleven

Lest ben k weer ien Berlien west. k Viend t n mooie stad. Voak kommen we der op deurreis wel langs, je goan der niet zo gaauw aan.

Dizze keer noar n nij museum west: Humbold Forum. t Gebaauw is jong, mor t plak het n lange geschiedenis. 

Vroeger ston ien t centrum van e stad t Berliener StadtSchloß. Dat is bombardeerd an t enne van e oorlog. Oost-Duutslaand zag der gien heil ien om met ruïnes van muren en puunhopen wat te doen. Ien 1950 hemmen ze ales springen loaten. Weg met die olde rommel: ruumte veur nije plannen.

Ien e joaren zeuventeg kwam t grode waark van het Palast der Republiek tot staand. De kulturele hoogstand van socialisties Oost-Duutsland. Palast der Republik. t Grode gebaauw was gien lang leven beschoren. Noa de Val van de Muur kwammen der weer nije plannen. 

Dat het leid tot n nije gebaauw: Humbold Forum. n Tetoal nij gebaauw baseerd op architectuur van 1740. Tot staand kommen ien 2015. Duutsers wieten van baauwen.

Grode beelden tegen de muren lieken klein, omdat ze zo hoog stoan. t Liekt as past t grootste Nederlaandse paleis allenneg wel ien de benedenverdiepeng. Hoe groot wil  je t hemmen? 

Wat ons opviel, warren de lange riegen minsen die ien t Humbold Forum te wachten stonden veur kassa's, hulpbalies, etc. En dat ien t tiedperk van digitoale media. Aal dat wachten was ok wel weer apad. Mor aargens kwam et mij wel vertraauwd veur.

Gebaauwen an e Potsdamer Platz.