zondag 24 september 2023

Endelave - Eilaand met knienen en schoapen

Endelave - spreek uut Endelèwe - is n eilaand ien Denemarken. Ien 1980 woonden der nog 600 minsen. Nou wonen der meer schoapen as minsen. Van de lesten bennen der nog mor 150 over. 

t Eilaand leit aan e oostkaant van Jutlaand. t Wordt ok wel kniene-eilaand noemd.Vanwege de veule knienen. Die ik niet zien heb. 

En elk eilaand kent zien enne. Doar woar laand bodem van de zee wordt.



dinsdag 19 september 2023

Een grode femilie knobbelzwoanen

t Het moeite kost, mor t risseltoat mag der wezen. Op dizze foto stoan 10 zwoanen.

Pabbe-zwoan stijt veuraan en dut met aal dat gesis en gehijg niet onder veur n slang. Moeke-zwoan zwemt ien de sloot en slut de gelederen. Dus der bennen ACHT jongen.

Zuks n grode koppel he'k nog noeit eerder trovven. Moekezwoan het dus acht eier uutbroed. Ien n older boekje over vogelnusten en -eier stijt dat de knobbelzwoan 5-7 eier leit. Dizze zummer hemmen de older-zwoanen goed tot acht tellen leerd. Kennisontwikkeleng onder zwoanen stijt niet stil. 

Ale jongen hemmen de reis noar volwassenheid aannommen.

Met zoveul zwoanen op n kluutje mos k mor veurzichteg wezen, docht ik. Domt krupen ze zo op nkander, dat de halzen kennen der wel van ien e knup roaken.

Oeit warren knobbelzwoanen siervogels op boerenploatsen. Vroeger op e boerderij kregen we we n keer n koppel zwoanen van olde bekenden. Heur zwoanen harren een huul nust jongen kregen. Bij haarfstdag konden de halfwossen jongen vot. De zwoanen werden bijeen dreven en vongen met netten. Veearts (dierenarts) leegwiekte de zwoanen en zo kregen we bij ons zwoanen ien e gracht.


zaterdag 16 september 2023

Mist ien de vroege mörgen

De titel hiet Mist ien de vroege mörgen. Nou is dat aan de ene kaant wel zo, mor aan de aandere kaant, hoe vroeg zol t wezen as je al ver ien september zitten? 

Vroeger was een mistege mörgen een gevoarleke begun van de dag. Sums bleef mist hangen tot ien e mirreg.


Ien e joaren zeuventeg bennen der huul wat ongelukken gebeurd. Dan kwam der n verdrieteg bericht op schoel. Zukse doagen veraanderden dingen veurgoed.

Mor dizze mistege mörgen was bizunder mooi. Doar was ien een keer die oranje bol. Foto geft t eiglieks niet goed weer. Lucht was misteg gries. Gien oranje ien e lucht, allenneg de zun. t Duurde mor 3-4 minuten. Toen was t doan.


vrijdag 8 september 2023

Frysk gedicht - Dokkumer Nije Silen / Vries gedicht Dokkumer Nije Zielen

Bij Dokkumer Nije Zielen stijt op n TOP-poal (Toeristisch Informatie Punt) aan de sluus n gedicht ien t Vries van dichter Willem Tjebbe Oostenbrink. Gemeente Noardeast Fryslân is n gedicht ien eigen toal rieker.

Op t koartje stijt Dokkumer Nije Silen bij nr 71. De poal is ien e midden an e sluus, oostkaant van e weg.

t Gedicht is oorspronkelek schreven ien t Westerkertiers. Jeltsje de Jong het t gedicht noar t Vries omzet (Jeltsje de Jong hat it gedicht oerset nei it Frysk.) n Tweede versie van t gedicht stijt ien t Nederlaands.

t Gedicht "Dokkumer Nije Silen" is schreven specioal veur dizze lokoatsie. t Verwiest noar de baauw van e sluus in d'Olle Ee aan t begun van achttiende iuw. Nije dieken werden aanleid en zielen baauwd. Dokkum met d'olle zeearm van d'Ee wer òfsneden van zee. Loater wer de kronkelnde Ee rechttrokken deur rechte stukken diepen te groaven. Zo is uuteindelieks t Dokkumer Grootdiep ontstoan.

 Dizze koart is van www.topotijdreis.nl en geft d'olle loop van d'Ee aan.

Tussen t nije diep en d'olle zeearm ontstonden stukken laand ien e vörm van halve rondjes. Boeren konden dizze grond berieken met proam. Dat is bekend uut olde overleverengs ien e femilie van de dichter over zien overgrootvoader die doar as meijer (pachter) boer west het rond 1890 en hooi hoalen mos met de proam.

Tot slot, de leste regels van t gedicht - yn t Frysk.

Met dank aan Geart Tigchelaar veur road bij t omzetten. 

 

En ien t Westerkertiers. 




 

zaterdag 2 september 2023

Illusies ien Proag

Tiedens vekaansie ien Proag bezochten we n poar musea. Om toeristen op stroat wat te ontvluchten, om zo te zeggen. Wat warren der veul minsen! Dizze tentoonstelleng wer traauwens ok wel goed bezocht. t Was ok de muite weerd. 

Niks is wat et leek ien t Musem van Fantastiese Illusies. Museum Fantastickych Iluzi. Der warren zoveul dingen doar je op t verkeerde bien zet werden. Der warren portretten van schrievers, componisten en aandere veurnoame figuren.

Zo was doar ok de Tsjechiese oprichter meneer Bata van de Bata-schoenenfebriek. t Portret bestond uut schoenen en schoenzolen. 

Bij Kafka warren der allerhande veurwerpen van kantoor en schrieverij, doar ze t portret met opbaauwd harren. 

Niks is wat et liekt. Rond en hoekeg, kringen en vierkaanten.

Noa zoveul illusies en gezichtsbedrog, maggen je ogen wel even tot rust kommen. 

n Mins komt ien verwondereng t museum weer uut. En met wat meer bescheidenheid over eigen zichtvermogen.

 
 







dinsdag 29 augustus 2023

Knien en Knieneploats

Dit beestje is aal joaren old. t Wordt over n poar joar viefteg joar. k Zat ien eerste of tweede klas van middelboare schoel. Wel n schier knientje, docht ik zo.

Kortleden stopte ik met de auto n keer juust op dit plak. Doar stond de noam Knieneploats. Al joaren rie k hier zo nou en dan del. 

Noeit eerder van heurd, noeit eerder lezen. 

Zoveul nije dingen gebeuren joe onder de neus, mor of je t altied metkriegen? Zoveul olde dingen blieven lang onontdekt, onder de neus. Doar ken k mij over verboazen blieven. Ok wel weer mooi. 

Misschien is t ok wel verwondern.

 


 



dinsdag 22 augustus 2023

Nijezijl Nijesyl en Nijziel

 Noamen van plakken ien Vrieslaand en Grunnengen lieken sums veul op nkander.

 
Dit plak hiet ien t Vries Nijesyl. Ien t Nederlaands Nijezijl. Woarom ze dat eerste deel niet om zet hemmen, wiet ik niet. Nijesyl leit bij IJlst (Vr: Drylst) aan e zuudoost kaant van Sneek (Snits).

Ien t Westerkertier leit tussen Gruupskerk en Noordhörn t plak Nijziel (Nederlaands Niezijl). Tsja, doar konnen ze ok wel twee varianten schrieven.