Zun ien t wotter

Zun ien t wotter schienen zien.

Da's niet zo stoer, wat wotter aangijt. Nou zellen sommege minsen denken kennen "Geef mij mor wat zunschien zunder aal dat wotter". 

Veul regend, het et zeker. Mor tussendeur schient zo nou en dan zun ok wat. 

Dizze twee rammen trekken heur niet veul aan van al t wotter. Ze doagen nkander uut. D'een stekt zien veurpoot uut. Kiek mor uut, k ben naargens bang veur en zeker niet veur dij. 

Schoap en wolf

Bennen schoapen wel toerust op t leven op e diek en t kwelderlaand?

Mooi ien t zunnetje, noorderwiend. Lekker lui leggen. Mor dat is gien doen van n schoap vandoag de dag. Want met de komst van de wolf, moet schoapen ok op heur tellen passen. 

De mins is de mins n wolf. Zo gijt t gezegde "Homo homini lupus" ien t Letien. Ofwel met aandere woorden "de mins is n wolf veur zien medemins". Deur t verminderde gebruuk van de daarde noamval (Doatief) wieten alsmor minder minsen dit gezegde goed te duden. 

Vroag is: Hoe woakzoam bennen de schoapen ien e zun? Toen et zuks mooi weer was, he'k even de proef op e som nommen. Dit lam hieronder het de test niet deurstoan.

Toen t beestje bedoard was, kwam t lam weer vrij.

Veur mij was t ok wel n test. t Is altied even òfwachten of t lam n mins deur het of niet. Mor dit joar ben ik weer sloagd.

Reigers drok doende met nije nusten

Reigers bennen der weer. Drok doende met heur nust. Aal meer as n week. Of wat der van over bleven is noa haarfststörmen en aander guur weer.

Ze schriwen en roepen wat. Misschien zitten ze te bakkeleien over wel woar zitten mag. n Poar nusten bennen zitten bleven. 

Mor meeste reigers stoan wat te koekeloeren boven op e takken ien lege boomtop. Met òfgunst noar die, n huul nust onder de tonen hemmen. 

Der is waark aan de winkel. 

Goeie veurnemmens en beste winsen veur 2024

Dizze vogels warren der nog niet uut. En dat et niet makkelek is, is ok dudelek. Want d'oalscholvers zitten doar om de hoaverklap.

Vogels vergoadern en delibereren over van ales en nog wat. Welke veurnemmens en welke winsen bennen der veur 2024? Antwoord wat winsen aangijt, is de beste wensen; veul heil en zegen ien t nije joar. 

Mor wat veurnemmens aangijt, doar wordt voak wordt minder hoog ienzet. Vogels holden et nog even ien beroad. Ok veur de vogel boven op de poal. Goeie veurnemmens bennen goed genog. Lös van de vroag of t veurnemmen nou uutvoerd wordt of niet. 

Summege veurnemmens blieven huul lang bestoan, omdat gienenent hum doar aan holdt. Dat zol je met wat lenig denken, ok de beste veurnemmens noemen kennen. Ze leven t langst. 

 

Mist ien de vroege mörgen

De titel hiet Mist ien de vroege mörgen. Nou is dat aan de ene kaant wel zo, mor aan de aandere kaant, hoe vroeg zol t wezen as je al ver ien september zitten? 

Vroeger was een mistege mörgen een gevoarleke begun van de dag. Sums bleef mist hangen tot ien e mirreg.

Ien e joaren zeuventeg bennen der huul wat ongelukken gebeurd. Dan kwam der n verdrieteg bericht op schoel. Zukse doagen veraanderden dingen veurgoed.

Mor dizze mistege mörgen was bizunder mooi. Doar was ien een keer die oranje bol. Foto geft t eiglieks niet goed weer. Lucht was misteg gries. Gien oranje ien e lucht, allenneg de zun. t Duurde mor 3-4 minuten. Toen was t doan.

De noatuur van pieken

De uutdrukkeng "Met de pieken (kippen) op stok goan" is niet zo mor uut de lucht grepen. Dizze krielpiek ging al vroeg met t lutje piekje op stok zitten - t kukentje was anderhaalf week old. Bij de kloek was gien sproake van soavends ien e hoek van t hok met piekje deronder te zitten. 

Zol de kloek heur kroost aanleerd hemmen op stok te zitten of zol et de noatuur wezen? Feit is dat pieken van hoog zitten holden. Da's beder, uut beschaarmeng tegen roofdieren.

De noatuur van dieren was n onderwerp van gesprek de leste weken. Kranten schreven derover. Pieken (ien aandere contreien - zo je willen - hounder, tuten, hennen, kiepen en kippen) hemmen ok heur eigen noatuur. Ze willen op stok zitten. Liever buten op stok of tak, as binnen op e grond! 

Krielpieken zoeken, as t even kin, heur eigen nust buten t hok. Elk veurjoar weer ken je d'eier opzoeken tussen de planten ien e tuun. Dat is ok noatuur. 

Ken-je begriepen dat bezoek van blaauwwiekels (sperwers) en katten niet t hoogtepunt van de dag is veur dizze dieren. k Heb doarom pieken mor niet meer leegwiekt. Ze moeten ien geval van nood wel votkommen kennen.

De noatuur van honden stijt et denkelek aal toe dat ze aanliend bennen as minsen ze uutloaten. Peerden worden leid met teugel en bit. Katten kennen doar niet over, wordt der zeid. Ien t wild bennen liwen, panters en tiegers nooit aanliend, mor coyotes, jakhalzen, wilde hond ok niet. 

Onze huusdieren leren van ales aan, ze worden selecteerd op allerhaande eigenschappen die aanwezeg bennen, en woar op deurfokt wordt. Wel wiet kennen katten ok selekteerd worden op makkelek omgoan met lien. 

Ogenschienlek gijt dat sums tegen noatuur ien en met de winsen van minsen met.

Zummer aan t Nijhoofster Diep

t Was schier weer toen k op n zotterdag deur t laand liep. Hier har ik nog noeit west.

Aan t Nijhoofsterdiep. Ien e verte zag je de toren van Nijhoof. 

Alles was rusteg. De landerijen, de dörpen, de wierde en t wotter dat noar Nijhoof voer. 

Plasdras wer extensief beweid. Vogels warren nog druk met jongen ien t gebied, hoewel et al tegen t enne van juni liep. 

En n gele kwiksteert.

Poëzie tijdens Feest van de Geest - Zuidhorn 28 mei

Op 28 mei is er een poëziemiddag in het kader van Feest van de Geest.

Zaterdag om 15.00 uur in de Gastkerk  te Zuidhorn Thema is in Vuur en Vlam. 

Het programma In Vuur en Vlam kent Nederlandstalige en Grunneger gedichten. De Grunneger gedichten neem ik voor mijn rekening.

Het poëziegedeelte wordt georganiseerd door Paulien den Andel, Jacky Venhuizen, Yke Luinenburg en ondergetekende. Aansluitend op de gedichten, presenteren de Kunstenaars Koetjebil hun kunst en een sessie met meditatieve kunst.

 

Tureluurs

t Bennen bescheiden vogels, tureluurs. Heur nusten misschien ok wel. Mor ok slim stoer te vienden. Bij dit legsel van de tureluur is t gras nog slim kört. Mor as je 3 week loater kommen, zien je allenneg mor graspunten die noar nkander toewiezen.

Grutto hiet de "Keunink van groenlaand". Kiewieten wieten dat ze gien noam neudeg hemmen. Scholeksters bennen overal. Bij gebrek an aandacht bezetten ze leste joaren ien steden aal meer gebaauwen met schulpen op t dak, grasvelden bij n universiteit of parkeerplakken met veul ruumte en open veld. 

Tureluurs trekken veul minder de aandacht. En met de nusten gijt t aal krekt zo. Grutonusten vallen doarmet ien t niet. Doar ken je op n òfstaand van 2-5 meter sums t nust aal ontdekken of op zien minst vermoeden. 

Veur tureluurnusten moei-je meer muite doen. Sums mor op n òfstaand van 4-8 meter. Zo brudt de tureluur wat ien e leite van e kiewiet en gruto. Dizze vogels wieten beder road met iendringers. Zeevogels, kraaien en buizers, ze kriegen der van langs van grutoos en kiewieten as ze overvliegen. Tureluurs voegen heur bij de verdedigeng bij de tweede aanval. Aal roepend tu-de-lu, tu-de-lu.

Voak zit de tureluur ien e buurt van n kiewiets- of grutonust. k Trof eens n onderzoeker noar grutoos, die dat onzin vond. Die man het zoveul iendruk op mij moakt, da'k hier der poar zinnen over schrief. k Was slim verboasd dat n wetenschapper noar grutoos dat niet wist. Mor hij was stellig ien zien reaksie: Tureluurnusten zatten niet dichtbij aandere weidevogels. 'Hoe wiestoe dat nou', docht ik achternoa, 'doe onderzoekst ja allenneg mor grutoos?' 

Veul ienformoatsie over nestgedrag en eier, viend je host niet op Nederlandse webstekken. Fotoos van eier worden ok zelden zien loaten. t Het wel wat weg van censuur; doarom veur goeie ienformoatsie moei-je butenlandse webstekken lezen). 

t Is mooi vogeltje. Ien t Duuts hiet t beestje Rotschenkel. Tjerk ien t Vries. Ien t Engels: Redshank. Roodschonk zol je zeggen kennen ien t Grunnegs. Dat is traawens ok n noam veur krödde (Perzikkruid), n plaant met rooie stengels. 

Bakkerom boven wotter

Met zoveul zun de leste week ken-je je zowat niet meer veurstellen dat et n moand terug sjompeg nat was. En ien e diepen en kenoalen ston t wottter hoog. 

 Ien jannewoari n 75-80 mm. Ien feberwoari is der wel n 130-160 mm ien t Westerkertier vallen. t Was slim nat de eerste twee moanden van t joar. Doarom wer de wotterbaargeng van Bakkerom ien gebruuk nommen; ze warren nog mor krekt kloar. En wordt der beweerd: t gebeurt mor een moal ien 25 joar, dat t laand onder wotter komt. 

Nou is t wotterschap ien e weer met t leegmoaken van de polder de Dieken-Bakkerom. Laand komt weer boven wotter. 

Meerkoeten vertraauwden et niet, toen del kwam. Ze gingen aalmoal an e flidder.

Uutbreideng van eterskring

Der is uutbreideng kommen van t etersgezelschap ien t park ien Zuudhörn. n Tweede Hooglander het n kaalfke kregen.

Hooglanders hemmem gien kerstbomen meer. Nou bennen ze overstapt op aander groen. Ien dit geval gijt et om blad an struken. Ale bloadern van de brommelstruken bennen zo wat verdwenen. k Wiet niet hoeveul stiekels et beest ien t gehemelte zitten het. Misschien hemmen Hooglanders eelt ien e keel.

Dizze koe liekt brandholtmoager, mor ja, t beest moet ok nog melk geven veur t kaalfke. 

Wel wiet dat t domt gaauw veujoar wordt. Aans moet d'eigenoar mor ns kommen om te kieken.