Olde foto van Visvliet - pony bij Gerkesbrug

Vanòf de Gerkesbrug bij Visvliet n blik over de Lauwers, n prachtege stroom tussen Grunnengen en Vrieslaand. Dizze kalenderploat van augustus 1985 zel misschien n joar eerder moakt wezen - kalenders moeten aal veur nij-joar verspreid worden. Pony het meer oog veur de fotograaf as veur de Lauwers, mor goed, doar kon t dier hule dag over t wotter kieken. 

As fietser was et n glimp van misschien n halve minuut over de Lauwers. Dan ging t weer deur over d'olle stroatweg richteng Burum (Boerum) of smirregs weerom deur Visvliet langs krudenier de Wind zien winkel met snoep en ijs. 

Dit was veur mij de grootste brug die ik over mos as schoelier noar Butenpost. Eerst was der westkaant Visvliet, de brug over t Visvlieterdiepke, dan kwam de Gerkesbrug en uuteindelieks ien e buurt van Kollum en d'Augsbuurt, was doar de brug bij Leste Stuver over Stroobosscher trekvoart / Dokkumer trekvoart - al noar gelang t plak doar je de reis begunnen.  

Met d'olle stroatweg is wat bizunders aan de haand. Wat me nou opvalt, is dat de weg vanòf Gruupskerk richteng Visvliet "Friesestraatweg" hiet en as je over de Gerkesbrug ien Vrieslaand bennen, hiet de weg nog even zo goed "Friesestraatweg". 

 

Vleermuus op e weg

t Gebeurt niet voak dat je n vleermuus van dichtbij zien kennen. Dizze vleermuus wer dood vonden tiedens vekaansie. Mien dochter zee dat der n vremd beestje op e grond lag. 

De foto die k kreeg deed me denken aan toen we met n koppel schoeljongens n vleermuus vlak aan de drokke verkeersweg vonden. We verzoamelden veren en schedeltjes van vogels en zoogdieren, dat dizze paste der goed bij. 

Veul dieren ken je t beste zien as t leven der uut is.

Leven van merels ien e tuun - (4) slöt

Tied om te goan. Vrijdag, de leste mörgen om wereld vanòf t nust te bezien. Van nou òf aan worden vleugels bruukt. Doar floepten ze achternkander t nust uut, Vijf zuskes en broerkes. Onder begeleideng van d'olle merels. 

Sinds die dag vlogen der olle merels rond en schetterden en riepen heur alarmroep. Tegen vogels, oksters, kraaien en katten. t Is mor n gevoarleke moand, zuks n zummermoand as juni. Wel zel t zeggen hoeveul jongen et redden zellen. Volwossen worden, is n lang grilleg pad, doar snel van òfweken wordt. Of kaans op stegen die doodlopen. 
 

Zo is n merelverhoal ten einde kommen - lös baseerd op t concept van meneer David Attenborough. Die moakt der misschien meer waark van, mor ik ken je zeggen, t valt niet met vogels ien t wild uutnkander te holden. n Verhoal dervan moaken om verschillende endjes te verbienden, ken altied. 

 

Leven van merels ien e tuun (3)

 

Toen kwam der n onverwachtse wendeng ien t verhoal. Om wat te luchten ston e deur van e keuken open. Om toch mor wat te luchten an t enne van e dag. 

We heuren n doffe klap. 

Doar lag t mantje merel op e tegels. Ien de vlucht onderbroken deur openstoande deur. 

T dier zag der wat pips uut. n Bord met wotter veurzet. Met de vingers de snoavel open wurmd. Druppels wotter ien e bek doan. 

t Oogje ging wat vedder open. Mor wel denkt, met zuks n blik ien d'ogen, aan vliegen?

Hoe zol dat goan met de jonge merels die ien t nust zatten te wachten? Wel mos nou jonge merels voer geven? Kon moeke merel dat wel allenneg òf? Zoveul vroagen. 

Hemel leek nog blaauw, mor boven de huzen verschenen donkere wolken. Overdrachtelek dan, ien dit geval. Op de nok van t dak zatten twee zwad-widde vogels rusteg te wachten. Toen ik beder keek, meende ik moeke okster te bespeuren met links n jong, dat der hongereg uutzag. 

Dat belooft nog wat veur vanoavend, docht ik. Misschien mos k mor wat langer opblieven.  
 

Leven van merels ien e tuun (2)

 

Jongen gruien knap haard ien n week tied. t Nust wordt der niet rumer op. Doar zitten ze hutjemudje ien t nust. En dat met hetten van leste weken. 

t Mantje is goed woaks en wordt feller noarmoate jongen groder werden. 
 

Nust bouwen - moatwaark bij plasdras

Zo veul vogels, zo veul nusten. Niet allenneg tussen soorten, veural binnen soort. Dizze kluut het t nust ien n pol russen.

Dizze kluut het n kunstmoatege ophogeng bedocht. Stukjes mis, stro, en opdreugde stront geft n eenvörmeg geheel. 

t Leste spantje het wat stro en dooie grasspieren vonden. Zo het elk zien eigen aanpak. 

t Wotter blift altied dichtbij. As beschermeng en sums as bedreigeng as der veul regen valt. t Ken verkeren.

Plasdras geft plak aan kiewieten, grutto's, tureluurs. Der is voedsel en onderkommen veur weidevogels, kluten ok mor even metrekend. 
 

 

n Bizunder verhoal uut Kommerziel

 

Doe kenst dij òfvroagen of de òfbeeldeng wel recht stijt - ik doe dat wel. Mor t valt nog niet toe om dat goed te bepoalen. We kieken hier noar n kleine begroafploats zunder kerk ien t dörp. t Veldje leit op e raand van d'olle schaans die old dienst doan het ien de Spoanse oorlog en doarnoa niet meer neudeg was. 

Dat der mocht n begroafploats anleit worden. Nou leit dizze begroafploats leit zowat midden ien t dörp, van olle Gruupskerker deel. Vroeger was Kommerziel verdeeld over de olle gemeenten Gruupskerk en Ollehoof - t Kommerzielster diep was de scheideng. 

n Kerk was der niet ien 16de, 17de en 18 de iw, dat minsen mossen begroaven worden ien kerkdörpen van Gruupskerk, Nijhoof, Ollehoof en Nijziel. Dat ging over wotter en loater warschienlek voaker over smalle kerkepadden. Tot dat Kommerziel ien 1840 n verzoek richtte tot de Pervincioale Stoaten. Of ze heur overledenen dichterbij en wel op d'olle wal van de Schaans begroaven mochten.

t Is uutzunderlek dat Provincioale Stoaten dat besluut nommen het. t Dörp har gien kerk. Loater is der protestantse, grifformeerde kerk baauwd. 

k Ben voak deur Kommerziel reden, mor dizze geschiedenis wis k niks van. Nog gien vief, zes kilometer van mien woonplak. Der bennen altied nije dingen te ontdekken, ok dichtbij huus. 

n Mooie Gedichtoavend ien de Rode Loper - Liwarden

t Is aal weer n schoftke leden, Vriese Gedichtenoavend, Fryske Gedichtenjûn op 30 jannewoarie ien de Rode Loper te Liwarden. Tussen alle dichters deur was der n optreden van zangeres Mayte. Wat n mooie stem, docht ik (k har gien mooie foto, doarom van t filmke op youtube). Ze is te beluustern op internet. Mayte - Wyt Ljocht.  

Oavend was organiseerd deur schrievers- en dichtersorganisoatie Ensafh. 

Minsen zatten ien n kas ien t gebaauw. Verwarmengslampen boven e kop. Novvelk. 

Dichter/fotograaf Geart Tigchelaer moek de foto's van die oavend. De veurdracht van t gedicht Boas wezen. Ales ien zwart-wit. Schier. 

Meerkoet aan t abbel eten

Dizze meerkoet liekt wat nijs neudeg te hemmen. Veur de vogel zel dat wat nijs west hemmen. 

Veur mij was t ok n nij beeld. Meerkoet met abbel. 

Wel wiet, zet dizze meerkoet de toon, n nije trend. k Zel wat voaker n klokhuus met vruchtvlees ien t wotter gooien. ns Kieken wat of et worden zel. 

Vriese gedichtenoavend ien Liwarden - Fryske Gedichtenjûn yn Ljouwert

Oavend met gedichten ien allerhande toalen. Liwarden, t begunt om 19.30 uur. 

De Rode Loper boekpassaazje St Jacobstroat 32. 

 

Eenden op veziede

Lest toen der veul snij vallen was, kwammen eenden uut t wotter noar de perken. En waarom zitten ze ommeroak te pikken ien t gras en de snij?

t Antwoord is te zien veur de boomstam aan de erk, die krekt opvlugt. Ien zien snoavel het der ekkel. 

Eerder dizze winter harren we eenden ok al op veziede. As der ies op t wotter leit en grond is hard, kennen eenden niet genog te vreten kriegen.   

Toen viel deu ien. t Leek dat met e deu eenden nije iengeveng kregen. Ekkels as vogelvoer. 

Ze trekken heur naargens wat van aan. As eenden mor genog honger hemmen, bennen eenden verzot op ekkels. Ekkels ok n lekkernij.

Winterweer

t Enne van e dag is ien t zicht en verdwient ien duusternis. Vogel nemt òfscheid van zien spiegelbeeld.

Boom tooid ien snij wacht op e oavend.

t Is stil op Briltil. Hoendiep nuigt minsen ien binnen te goan. t Ies en snij zoeken heur n weg noar t kenoal. 

Zo mor - op t Foan

Zun schient niet. 

Wiend waait niet.

Wotter stroomt niet.

Mooier wordt t niet.

 

Stienen en balflinten bij Exloo

Lestdoags n bezoek aan Exloo (zuud-oosten van Drenthe). Doar wordt laandbouwgrond ienricht as noatuur. 

Om bodem te verschroalen hemmen ze bovenste loag grond weghoald. 

En wat krieg-je dan? Stienen en nog ns stienen. Zoveul. t Zel met n iestied te moaken hemmen. Ien vroeger tieden werden stienen bruukt veur t boereploatsen. Bij mien oom op t bouwlaand bij Dedemsvoart (Overiesel) kwammen geregeld stienen noar boven. Dan mossen ze n dag stienen zoeken om bouwvorg weer schoon te kriegen.

Dikke stienen worden balflinten noemd en werden bruukt veur erfverhardeng van boerenploatsen ien pervincie Grunnengen. Vanòf d'achtermuur van de schuur werd de eerste 3-4 meter erf verhard met balflinten.

Wat ik me aal òfvroag woarom ien Schotlaand en Engelaand zo veul muurtjes baauwd bennen van de stienen ien t laand en woarom ien Drenthe der gien muur ien t laandschap te vienden is. 

Allenneg mor n poar olle verharde wegen. 

  

Marum ien Bremen en Moarum ien Grunnengen

Moarum (NL Marum) is n dörp ien t Westerkertier.

Dizze Marum van de foto leit ien Bremen. Of stijt ien Bremen. Zentrum für Marine Umweltwissenschaften Universität Bremen. 

t Grunneger Moarum hiet Moarum veur de Grunnegers; Mearum veur de Vriezen. Over de uutsproak heurde ik n mooie anecdote. 

n Man vertelde mij van zien oom en zien tante. Hij kwam uut Grunnengen, zij kwam uut Vrieslaand. Sums gingen ze noar heur dochter toe. D'een ging noar Moarum, d'aander noar Mearum. D'een ging op vizide bij Oaf, d'aander bij Afke. 

Bekend en toch aargenswoar aans - West-Frieslaand

 

West-Frieslaand. Wat noamen uut de streek aangijt, woan je je sums thuus as je uut t Westerkertier of elders uut Grunnengen kommen. Ien Gruupskerk wer t bejoardentehuus De Wierde bouwd ien 1969. t Is òfbroken; t nije gebaauw hiet de Nije Wierde.

Ien t Westerkwartier hemmen we Noordhörn, Zuudhörn, Körnhörn, en de Hörn. Kiek dat hemmen ze ok ien West-Frieslaand. 

En as je dan ien Alkmaar/Alkmoar bennen - en dat heurt niet bij West-Frieslaand, as ik niet mis ben - dan zien je doar n stroat Hout-til. Kiek en bij ons bennen doar plakken as Eemtil (Enumatil en Briltil).

Ze zeggen dat West-Frieslaand bij Vrieslaand heurd het, mor de woorden lieken meer op t Westerkertiers / West-Grunnegs. Ien Vrieslaand proaten ze noeit over wierde, mor over terp. 

Brugje over t Nijkerkerdiep

t Nijkerkerdiep het weineg noam en dat huft ok niet beslist.

Oeit hiette t diep Casper de Roblesdiep - veurloper van t Hoendiep en van t Van Starkenborghkenoal. 

We proaten dan over de Spoanse tied. Dat het west. 

Dit brugje is op t Foan. Veur de oardegheid he'k de wereld even van aandere kaant bekeken en ben k t laand ien stapt. 

Dizze òfbeeldeng is zunder tegenlicht. Rechts zien je n damhek met poalen. Der stijt n jonge kestanjeboom links van t hek. Schanegenog bennen twee grode kestanjebomen vot. De dampoalen bestonden oeit (tien joar terug) uut twee grode kestanjebomen. Poalen veur t hek werden drekst uut de levendege noatuur leverd. Dat von k slim mooi.

Wat dat aangijt, zol men der wel weer tweede boom noast planten kennen.

 

Erk met gebrek

Wat dut dit beestje ien baarm? Dat vroeg k me òf. Dit beeld von k wat vremd.

Woarom zol n eend langs de weg ien t gras zitten. t Was mooi weer, mor t was toch veule beder om wat voer te vienden ien t ruut van e sloot? Wat torren en tiekjes zoeken. 

Toen er votvloog, zag k et. 

k Liep deur mor even loater ston de eend n endje verderop op e weg. Doar was de erk weer. Zunder snoavel. 

Veur de Bokkediek - Gruupskerk

De voetbalverenigeng van Gruupskerk mos uutkieken noar n nij veld. En dat is der kommen. 

t Nije veld 3 het bizundere noam kregen. Veur de Bokkediek. 

t Olle veld mos wieken veur aanleg van t nije schoelgebaauw van t Lauwers College. 

Kiek ok mor even op webstek van VV Gruupskerk: Nij veld Veur de bokkediek.

Bokkediek verwiest noar t olle diekje dat vanòf Jonkersloan ien n boog noar t sportgebaauw lopt. Doar harren minsen vroeger heur geit an tuur. Die leverde daogs n poar kan melk doags as welkome aanvulleng op t schoamele loon.  

t Gymnastiekgebaauw is oeit aanleit ènne van e joaren zestig midden ien e laanderijen. Veur gymnastiekles liepen kiender ien groepen de Bokkediek òf noar t nije gebaauw. Da's aal weer lang leden. Loater ien e joaren negenteg mos gymnastiekgebaauw uutbreid worden en kreeg et nije sportgebaauw de noam Bokkediek. 

 

De noam van de bokkediek is wel bizunder. Tegenswoordeg denkt zowat elkneen bij t woord bok aan mannetjesgeit. Vrouwtjesgeit wordt geit of sik noemd. Mor vroeger was dat aans. t Woord bok werd bruukt veur vrouwtjesgeit. Veur de manneleke geit wer bokram bruukt. 

De uutdrukkeng "Hij het me bij de bok doan" betekent letterlek dus: Hij heeft bij mij de geit gedaan. 

Dat holdt ien dat een dij bedrogen of besodemieterd het; oftewel wat neutroaler formuleerd: Een het dij noadeleg behandeld.   

Veur de noam van t sportveld 3 Veur de Bokkediek moakt et niet veul uut.