Peerd op Englum

Veur dit peerd ben k mor even uut de auto stapt. En veur de zun. Englum is de wierde tussen Soaksum en Ollehoof. Je kommen der del, as je over t olle binnenwegje rieden.

Je kennen de zun boven Englum zien as je der soavends bennen. En toen kwam k doar n vraauw tegen. We kwammen an e proat bij die mooie zunsondergang. Ze bleek veur heur waark met cliënten gesprekken te voeren over gemis en verlies. Zo harren we t over hoe wiedevoak Engelse woorden ien t Nederlaands bruukt worden. Doen minsen dat nou om heurzulf dudeleker uut te drukken? Of bruken minsen Engels om òfstaand te holden tussen eigen gevoelens en wat ze der over te zeggen hemmen. t Moet ien elk geval niet te dichtbij kommen. t Was n leuk gesprek. Dat was weer winst. Toen was t doan met t licht. 

Zun boven Englum zakte vot. Peerd verdween ien e duusternis. 

Nij straand bij Hoog Woatum

Zo voak kom ik niet ien dizze contreien. Mor op deurreis met t kunstprogramma Monnikenwerk met kunst ien Grunneger kerken lag n bezoek an Bierum mooi ien e richteng. Noar de diek oostkaant Bierum. Goa dan noar 'Hoog Watum'. Ien t Grunnegs Hoog Woatum. An t enne van de ree ridst op n grote boereploats aan, n heerd met nog twee singels.

Doar vlakbij ien e buurt hemmen ze n nij parkeerplak moakt veur auto's en fietsers. En dan even n endje lopen en doar kiek je uut over zee. Ze hemmen doar n tweede diek anleit, de dubbele diek. En der is n meer of wotter bijkommen. Schoap is t wel noar e zin.

 

Vedders hemmen ze ien e Ommelander zeediek n ienkepeng moakt en wat zaand delleit. Zo is der twee joar leden n nij straand geboren. Ik heb een zwemmer zien, die as zeehond boven t wotter uutstak.

Om dit stuk diek is n nij hek zet. De bedoeleng is dat ien t zachte gras allenneg recreanten leggen, en gien schoapekeutels. 

Baauwval

Ien Nederlaand bestoan ze host niet meer. Olde huzen, onbewoond en verloaten, ze bennen grotendeels verdwenen. Sums dan stoan der nog wat bomen of boskes bijnkander ien t laand, doar gienenen zo wat nog de herkomst van wiet. Ien Polen bennen der op t pladdelaand veul huuskes te vienden - ok veur de verkoop. Hier ien t dörpke Lubogoszcz (West-Polen).

As jongen wis k drie huuskes bij ons ien e buurt. Der warren huuskes, lutje boerderijkes die stonden midden op e vlakte. Ze warren voak hermetisch òfsloten. Roamen met holt dichttimmerd. Deuren met planken besloagen. Aanderen boden meer meugelkheden. k Heb n keer n hule woensdagmirreg met vriendje toeholden bij n huuske. n Bietje om t huus zwienden en zo nou en dan wat sleupen.

Dat kon beter as der n huus was, dat openbroken was. Dan tuurde je deur n gat ien t roam of n openstoande deur die naauwelieks bewegen wol. t Had even zien tied neudeg veurdat een t aan duurde om t duustere gat ien te goan. Hier in dit huus was genog lichtienval.

 

 t Blift spannend om even ien t huus te kieken. Holdt de trap nog wel? Wat leit der op zolder?

Of zol t beter wezen om ien buten te blieven? Je wissen niet van wel t huus en t laand was. En wat as der nou zo mor een ankommen zol?

  

Misschien mos k mij mor gedroagen as n nijsgierege kandidoat-koper.  

Boekweit

 

Weit is t olle Grunneger en ok Nederlaandse woord veur tarwe. t Woord tarwe was loater ien opkomst, noadat aandere en bedere groanrassen kwammen. 

Ien e middeliwen warren rogge en boekweit de gewassen die op zaandgrond verbaauwd werden. 

Ien Polen vienden je geregeld boekweitvelden op de zaandgronden. 

Boek ien boekweit is n verhaspeleng ien t Hollaands (gien verbastereng) van de beukeboom. Ien t hoogduuts Buchen, ien plattduuts en Nedersaksisch 'Bök' of 'Boek'. Dat het de aanleideng west veur t woord boekweit. Ien t Westerkertiers is et dus eiglieks 'buukweit'. De zoadjes van e buukweit lieken veul op beukenootjes.

 

 

n Brug ien e verte

De oorlog is aal lang veurbij (welke?) en wij vernemmen ien eigen land elke dag weineg of niks meer van de tweede wereldoorlog. Mor as je op aander plakken kommen bennen der getugen van aandere tieden opdringereg aanwezeg.

Je kennen et der over hemmen of n brug of n weg aargenswoar noar toe gijt of dat ze gewoonweg leggen te leggen. Feit is dat dizze brug naargens noar toe gijt of leidt. 

Tussen de gatten deur stekt kerktoren omhoog. 75 joar terug ontstonden nije landsgrinzen met e rivier Oder/Odra. t Oostduutse Eisenhüttenstadt aan e westkaant wer scheiden van t nije Poolse laand bij t dörpke Kłopot (spreek uut: Kwopot) aan e oostkaant van de rivier.

Vanòf Kłopot ken-je de brug van dichtbij bekieken. Tsja.

Apad blift et wel.

Speuren op t wad

Je kennen je mooier weer veurstellen as òflopen week wanneer t gijt om wat rondstrunen over t Wad. Hule dag miggelde et, dat de verwachtengs van wadlopen warren niet hoog. Toch wer t an t enne van e dag dreug, rond de tied dat we lopen mossen.

Zo zag de wereld der aal weer wat beter uut. Ok aal harren schoapen heur nocht ien die natte klei. Ze stonden wat achter t hek te wachten, mor ja van ons mossen ze t niet hemmen. t Was nog veul wotter mor uuteindeleks vallen de grode vlaktes dreug.

Tied veur mins en dier om even bij te kommen. Zeehonden ien e verte dochten der ok zo over. Dieren warren beheurlek nijsgiereg. Mor kommen je dichtbij, dan duken ze ien t wotter.

Sporen wiezen veuruut woar ze kopke onder goan bennen.

Om weer boven te kommen. Luchten kleuren mooi op achtergrond.

Dan op t lest nog n groet van n koppel lepeloars tegen n zandhelleng met strepen van zolt en zeeschuum.

Karekieten op uutvliegen

Karekieten hemmen et drok had de leste tied. n Nustje met vier eikes warren uutkommen. En der was gien òfwiekend ei. As der n groter ei ien t nust leit, lopt et met rest van d'eier noeit goed òf (dank je de koekoek). Met dit nust ging ales goed.

Vroag is wel: Hoe moak je n rechtstoande foto? Ien e noatuur is recht n vremd begrip. Nust recht, jongen recht, rijten recht?

t Nust het noeit recht hongen. Begun juni vroeg ik me al òf, hoe dit òfkalven zol. k Vond de vogeltjes niet zukse sekure baauwers. Noa de störmachtege wiend gedurende de leste weken is alles aans worden. Deur de harde wiend bennen veul rijten verwaaid en leek t nustje verdwenen. Mor et zat verstopt onder t haangende rijt.

Nog een moal op e foto. Ze begunnen al te klautern bij de stengels omhoog. En over n poar doagen begunt t vliegen.