Gruto-eier vienden met de moffen aan

t Is kold weer. Op t perron smörgensvroeg zien je ien e wintermoanden allenneg minsen boven 45 joar met n muts op. Jonge minsen tot 35/40 joar hemmen host noeit mutsen op. Zo bennen ze niet groot brocht. En noatuurlek hemmen jonge minsen  de enkels bloot. Dat stijt kennelek ok goed, aldus de mode sinds drie joar. Mor k was bliede da'k met dit weer n muts op hemmen kon. En de moffen aan. 

Noordewiend is venieneg kold. Mor vogels loaten heur niet tegenholden. Guster vond k d'eerste gruto-eier. n Tweetje ien Kollumerlaand. 

t Lag ien n plasdras-gebied. Kiewietsnusten warren der ok volop. Voak liggen de nusten dicht bij t wotter, sums op n verhogeng van wat modder. 

Op n eilandje ien t wotter perberen kiewieten heur te weren tegen iendringers en eier-rovers. Over n week stoan eerste eier al op uutkommen. t Is te hopen dat t weer wat bijtrekt, aans goan piekjes n zwoare tied tegemoet. 

 

Karekieten op uutvliegen

Karekieten hemmen et drok had de leste tied. n Nustje met vier eikes warren uutkommen. En der was gien òfwiekend ei. As der n groter ei ien t nust leit, lopt et met rest van d'eier noeit goed òf (dank je de koekoek). Met dit nust ging ales goed.

Vroag is wel: Hoe moak je n rechtstoande foto? Ien e noatuur is recht n vremd begrip. Nust recht, jongen recht, rijten recht?

t Nust het noeit recht hongen. Begun juni vroeg ik me al òf, hoe dit òfkalven zol. k Vond de vogeltjes niet zukse sekure baauwers. Noa de störmachtege wiend gedurende de leste weken is alles aans worden. Deur de harde wiend bennen veul rijten verwaaid en leek t nustje verdwenen. Mor et zat verstopt onder t haangende rijt.

Nog een moal op e foto. Ze begunnen al te klautern bij de stengels omhoog. En over n poar doagen begunt t vliegen.

Vogelnustje ien e rijten

Vroeger op de Legere Schoel leerde k schrieven. t Was denk ik ien e tweede klas. Toen har k n schriefboekje en doar ston ien de regels:

    Karekiet, karekiet, karekiet

    mijn nest zit in het riet

    maar je vindt mijn eitjes toch niet.

Al kon ik met de joaren beter schrieven, de regels lieten mij niet meer lös. Hoezo zol ik zuks n nustje van de kleine karekiet (Acrocephalus scirpaceus) niet vienden kennen? n Koegelrond bolletje haangend an wat stengels ien e rijten, die zol toch te vienden wezen moeten? Toen k n joar of dattien was von ik ien wintertied t eerste (lege) nustje. n Bolletje tussen d'olde stengels van t joar derveur. Dus zo zag et der uut. Op die hoogte en zuks soort sloot, dat mos k ontholden.

t Aander veujoar was t roak. Tussen twee stukken baauw met eerabbels en koren, doar de rijten bij haarstdag niet schoond warren, stond de sloot vol met olde en nije rijten. Doar von k mien eerste kleine karekietenust. t Opzegverske har veur altied zien kracht verloren.

Nou dit veujoar he'k verscheidene zangvogeltjes ien e rijten, ien branekkels, brommels en struken heurd. En nou noa zoveul joar von k weer t nustje van n kleine karekiet.

Kleine plevier op uutkommen

Dizze pleviereier hemmen lang genog leit. Moeke-plevier het genog waarmte geven. Nou stoan d'eier op uutkommen. t Eerste piekje perbeert uut ale macht om e dop te breken.

Met grode krachtsienspanneng wordt n deurbroak moakt. Piekjes moeten breken om eerste stappen ien t leven te zetten.

De tiedelekheid van n ei zit an e butenkaant. Domt nemt t leven n vlucht.

Eende-eier

Tegenwoordeg broeden eenden ok vroeger as joaren terug. D'eerste kiewietseier worden wel n week eerder vonden as darteg joar leden. Nou von k n week leden n mooi nust met de eier zo toedekt, dat je zo niet zien konden.

t Blift altied n toer ze te vienden. Zien je n nust - of denkstoe dat doar n nust zit - dan zelstoe ok bukken moeten om te zien of der eier ien leggen.
Mor t aantal lege eendennusten is volgens mij minstens zo groot as veur joaren terug. Woar dat an leit, wiet ik niet krekt. Der wordt niet of naauwlieks eier meer zocht. Deur minsen dan. Dit nust hierboven was mien tweede volle nust, noa zo'n 15 lege nusten op mien rondje onder Zuudhörn, allenneg ien dit seizoen, enne meert tot en met half april. Doar wer k aal wat treureg van.

Der bennen kennelek veul liefhebbers. Dat bliekt wel uut t aantal lege doppen da'k vonden heb.

De tandjes van de marter (of meert, de bunzing) stoan òfdrukt ien e dop. Kraaien pakken t aans aan.

De kraaiesnoavel wordt as n breekiezer ien t ei zet. En dan van t eigeel lekker dikkedakken.

Eerste swaalfke ien meert ien t Westerkertier

Ken et nog vroeger?

Ien e joaren tachteg, negenteg van e twintegste iw zaggen je d'eerste swaalfkes voak rond half april, sums wat eerder. Ien elk geval al wat eerder as ien e joaren zeuventeg, Nou is der al n swaalfke met de kolde oostenwiend ien t Westerkertier aanvlogen of aanwaaien kommen op 24 meert.

Warschienlek zit er nou weer op zien olde stek. Even uutrusten en bijkommen van de duzenden kilometers, die t dierke vlogen het. Wachtend tot aander swaalfkes gezelschap metbrengen.

Veren op t wotter

De boeren die aan agroarisch noatuurbeheer doen, hemmen weer plas-dras gebieden moakt. Stukken laand bennen onder wotter zet. Vogels vienden t prachteg.

 Halve vogelbevolkeng van e kust kon wel delstreken wezen.

Deur t wotter woaden, wurmkes en kevertjespul zoeken. En pootòfdrukken achterloaten.

Vogels bennen drok doende met plumen en veren poetsen, vel schoonmoaken, gladstrieken, en zo nou en dan n veer loaten. Wiend bloast veren, stof en schilfers over t wotter noar d'overkaant. 

t Wotter krigt n widde woas. Veren voaren t hoavenke ien e hoek van e plas binnen.