Vertoalprojekt t Swaalfke - De Hirundine

Der bestijt n huul old gedicht ien Nederlaand, schreven deur bisschop Radboud die leefde rond t joar 900. t Gedicht Hirundine is schreven ien t Letien.

In 2021 is der n projektgroep begonnen met n vertoalprojekt De Herundine - dat is letien veur Swaalfke. Ien t vertoalproject De Hirundine wordt t Letiense gedicht omzet ien verscheidene Nedersaksische streektoalen uut Nederlaand (Twents, Drents, Grunnegs) en uut Duutslaand (plattduuts van Oost-freeslaand, Holstein, Münsterland).

Ien t Twents leest dat zo: 

Projektgroep Umzettrajekt De Hirundine

t Umzetprojekt De Hirundine hef ne stie an n heerd veundn biej de Stichting Portfolio, woar’t ok et book biej oetkump. De organisatie is in haande van zes leu: Sander Grootendorst, Arend Heideman, Gerrit Klaassen, Jaap Nijstad, Willem Tjebbe Oostenbrink en Sebastiaan Roes. De projektgroep begeleidt et umzetn en döt vuurbereiding en oetvoering van wat der zooal te gebuurn steet biej dit umzetprojekt.

Meer nijs: Vertoalprojekt De Hirundine

Uutvliegen

Jonge swaalfkes stoan op uutvliegen. 

Nog n dag misschien en dan begunt t vliegen. En noeit zellen ze teruggoan noar de tied dat ze niet vliegen kennen.

Wat wiet n swaalfke eiglieks van zien of heur jeugd? Hemmen ze herinnerengen an de tied dat ze hutjemutje ien t nust zatten? Wellicht kommen gebeurtenissen weerom as jonge swaalfkes older bennen en zulf heur nusten baauwen.

Veujoar met loate en vroege vogels

t Het snijd en hoageld ien April. t Vroor ien Meert en ien April. Nou hemmen we kolle en natte ien Mei. Doar gijt ons veujoar hin. Bomen bennen loat, planten bennen loat. En vogels? t Schient dat veul zummergasten, zo as ze vroeger noemd werden, wel 2 week loater bennen. Swaalfkes (Hirundo rustica ien t letien) bennen ok loater weerom kommen.

Ze warren wel aan t nusten baauwen aan t enne van Aprilmoand. Mor leggen, ho mor. Was t eerste ei verleden joar al begin mei (ontzettend vroeg), nou begonnen swaalfkes met eier leggen rond 16 mei.

Ien n vol nust zitten voak vijf eikes. Mor dit swaalfkenust het der zes! Met dank aan eenden - veur t levern van baauw- en isoloatsiemateriaal.

Der bennen ok vogels die heur naargens aan steuren.

 

 

Dizze knobbelzwoan (Cygnus olor) zwom 21 mei aal met heur kroost ien e sloot. Gewoonlieks ken n zwoan wel 5-6 jongen hemmen, dizze het der drie. 

 

Meerkoet, vogel met mooie bles, vond et aal wat spannend. Op korte òfstaand trok de zwoaneprocessie aan heur nust veurbij. 

Jonge swaalfkes ien t nust

Ze bennen nog mor krekt ankommen, of ze baauwen alweer heur olle nusten op en baauwen an nije nusten. Doarnoa begunt de tied van t eier leggen. Wit-romeg, met roodbrune spikkels.

Nou stoan de eier op uutkommen. Een eike is al ien tweeën sprongen, t jong krupt der uut. D'eerste warren der al op vittien/fieftien mei. Da's op e tied!

Swaalfkes hemmen eikes

Boven ien e peerdestal het dit swaalfke zien nust moakt. Meimoand is nog mor krekt begonnen, of t nustje is al vol.

Met n voereng van veren en hooisprietjes, is et doar zacht leggen. Widde veren van zwoanen, swartstreepte-widde veerkes bennen van eenden. Zo helpen vogels nkander. Ok al het niet elkneen dat deur. 

Op 2 mei leggen ien dit nustje al vijf eikes. Broeden is begonnen. Dat worden vroege jongen!

Eerste swaalfke ien meert ien t Westerkertier

Ken et nog vroeger?

Ien e joaren tachteg, negenteg van e twintegste iw zaggen je d'eerste swaalfkes voak rond half april, sums wat eerder. Ien elk geval al wat eerder as ien e joaren zeuventeg, Nou is der al n swaalfke met de kolde oostenwiend ien t Westerkertier aanvlogen of aanwaaien kommen op 24 meert.

Warschienlek zit er nou weer op zien olde stek. Even uutrusten en bijkommen van de duzenden kilometers, die t dierke vlogen het. Wachtend tot aander swaalfkes gezelschap metbrengen.