Agroarisch noatuurbeheer hoalt de zee met kokmiwen aan.

 Dit is misschien n wat vremde titel, mor t liekt onderhaand wel zo. 

Allerhande moatregelen veur weidevogels hemmen as gevolg dat zeevogels heur meer en meer thuus voelen. 

En ze leggen heur eier ien soorten en moaten. Eier verschillen staark ien kleur en vörm.

De vogels doar t om gijt: kokmiwen. Ze broeden ien Kollumerlaand, toch wel oardeg endje van e zee òf.

Ze zitten doar met zeuven poarkes te broeden op n eilaandje. Kluten bennen ien e minderheid: mor drie nusten. En dat hiet dan Agroaries Noatuurbeheer. 

Mor goed, ze helpen aal met bij t verdedigen van eier en jongen - van kiewiet, tureluur en gruto - tegen iendringers as kraaien en buizerds. 

Jonge kluten

 Meimoand is veurbij. Klute-eier bennen uutkommen.

 

Kluten hemmen der mor drok met.

Jongen goan van t nust uut ei, drekst t wotter ien. 

Soamen uut: moeke woadt deur t wotter, jongen zwemmen. 

Dan even zitten - op t wotter, jongen onder de vleugels.

Hoog wotter aanpassengen - Scholekster (3)

Zun schient mooi en dat helpt bij òfdreugen van t laand. t Wotter zakt zachjes-an wat vot. 

Dizze scholekster hierboven dut niet an trends en gijt heur eigen gang. Boven ien top van n olde knotwilg is krekt genog ruumte veur d'eier. n Mooi gezicht. 

Scholeksters hemmen nije methoden veur goeie broedplakken vonden. Wel denkt dat scholekster gien mooie nusten baauwen kennen, het et mis. Der bennen exemploaren onder de scholeksters die echt wat kennen, meer as allenneg n kuultje moaken tussen de kleikluten. 

Dit is zuks n mooi nust. As der zeevogels overvlogen, zol je denken dat zij eigenoaren warren. Dizze scholeksters hemmen heur best doan, prachteg!

n Aandere vogel het de oplösseng zocht, op n nije lokoatsie. Voak is t groenlaand aan de slootskaant dreuger as ien e midden. Dat komt, regenwotter an e randen van t laand, ken drekst votlopen ien e sloot. Dizze mirreg zag k twee scholeksterpoaren, die tegen de sloot aan, heur nust harren. Nog noeit eerder zien. Misschien toch zo mor n nije trend.

 

Veujoar met loate en vroege vogels

t Het snijd en hoageld ien April. t Vroor ien Meert en ien April. Nou hemmen we kolle en natte ien Mei. Doar gijt ons veujoar hin. Bomen bennen loat, planten bennen loat. En vogels? t Schient dat veul zummergasten, zo as ze vroeger noemd werden, wel 2 week loater bennen. Swaalfkes (Hirundo rustica ien t letien) bennen ok loater weerom kommen.

Ze warren wel aan t nusten baauwen aan t enne van Aprilmoand. Mor leggen, ho mor. Was t eerste ei verleden joar al begin mei (ontzettend vroeg), nou begonnen swaalfkes met eier leggen rond 16 mei.

Ien n vol nust zitten voak vijf eikes. Mor dit swaalfkenust het der zes! Met dank aan eenden - veur t levern van baauw- en isoloatsiemateriaal.

Der bennen ok vogels die heur naargens aan steuren.

 

 

Dizze knobbelzwoan (Cygnus olor) zwom 21 mei aal met heur kroost ien e sloot. Gewoonlieks ken n zwoan wel 5-6 jongen hemmen, dizze het der drie. 

 

Meerkoet, vogel met mooie bles, vond et aal wat spannend. Op korte òfstaand trok de zwoaneprocessie aan heur nust veurbij. 

Wotterpiekjes aals mor makker

n Week  terug mos k noar Gruupskerk. Even langs t Poeldiep reden. Nije koade van e hoaven lag der schier bij. Allenneg stond t eendehokje wat scheef. Dat kennen ze toch wel even rechtzetten, dunkt me. Onderweegs zag k verscheidene wotterpiekjes. 

Zoveul wotterpiekjes as der bennen tegenwoordeg. Ien e tied da'k mien eerste wotterpiekjenusten vond, haalverwege joaren zeuventeg, warren der ok wel veul. Mor toen zagst ze noeit ien t dörp. Kennelek hemmen ze heur schuchterheid overwonnen.

Ien e strenge winter van 1979 bennen der veul wotterpiekjes om hals kommen. Ien e joaren negenteg. kwammen der stoadegan weer meer.

Nou liekt et dat wotterpiekjes haartstikke mak worden bennen. Krekt as meerkoeten, die grotere, rondere vogels met witte bles. Misschien hemmen wotterpiekjes et van de meerkoeten òfkeken. Die bennen aal eerder heur opmars begonnen ien dörpen en parken.

Vieftien joar leden, toen k ien Amsterdam woonde, zag k wotterpiekjes aal nuzzeln ien vievers ien parken. Ze trokken heur niks van minsen an. Ach, ja ien e stad gebeuren veul dingen wat eerder.

Rötten

De leste weken is t kolder worden. Veul dieren die tot ien e haarfst buten toeholden, zoeken dan e waarmte op. Ze krupen deur gatten en kieren ien muren en dakken n weg noar binnen. Heu is te dicht op op nkander, mor stro dat geft warmte en ruumte. Doar ken-je gangen moaken en toegelieks n hol baauwen veur t sloapen goan. Bosmuzen en rötten, ze wieten t padje wel te vienden.

Mien pabbe kwam n keer van n boeldag met röttestap. Doar he'k as jongen van 9-10 joar mien eerste rötten met vongen. Zo ien e gol met heu, mor op e scheideng met stro. Heu gijt dicht ien nkander zitten et loat gien ruumte veur gangen. Ien t stro ken-je de röttehollen en gangen vienden.

Een man met veul duven zag ien t hok zien vliegvlugge duvejongen vervreten terug. Der werden zoveul jonge duven opvreten, der mos optreden worden. Nou he'k altied nog die röttestap. De ervoareng van vroeger bleek goed van pas te kommen. Met dizze röttestap bennen al verscheidenen vongen. Aalmoal drekst onder tegen t dak bij n bult stro niet ver vanòf n duvehok. Mooi te vernemmen dat de stap nog waarkt.

Oavend veur wotterpiekjes en eenden

As de waarkdag òflopen is, goan veul minsen an e wandel, allenneg of met zien tweeën. t Wordt al weer koller en eerder donker. De ruitied van veul vogels is veurbij. Eenden hemmen n nij verenpak en kennen heur goed vertonen. Ze hemmen al weer nije poaren vörmd. Stellen van wotterpiekjes bennen bij nkander bleven. 

t Is an t enne van de dag wordt et tied te overnachten. Onder hangende takken van n treurwilg hemmen wottervogels heur verzoameld. 

Dizze òfbeeldeng kon misschien wel dudeleker. Toch, as alles niet even helder is, ken-je je der sums meer bij veurstellen.

Wiendvangers

 Hoe vang-je de wiend? Hoe vang je n beeld met cameroa? 

k Ben opgroeid ien e overtugeng dat rijten onder ien slootswal en ien e sloot groeien. t Is niet woar. Rijten stoan vandoag de dag overal. t Het aalmoal te moaken met hoe der maaid wordt. En omdat der zo weineg maaid wordt, stoan rijten tegenwoordig zowat tegen e weg aan. Noatuurlek barmbeheer, hiet et. Bespoareng ken je t ok noemen. Mor de aanblik van laandwegjes is totoal aans worden. Dizze rijten stoan an e Zuderweg.

En e wiend blast deur de rijten. Rijten goan hinneweer. De tuven van e rijten vangen de zummerwiend. Veur even, dan loaten tuven lös en gijt de wiend weer vedder. Zummerwiend wordt opjagd en het hoast.

Domt komt de haarfstwiend. Ien t noajoar dansen rijten veul harder. Tot winter komt; dan stoan de tuven verstild ien t open laandschap.

Ienhold en butenkaant

t Was en t is n vremd joar, zo'n uutsproak ken je best doen ien 2020, ok aal bennen we mor n driekwart hin. Wat bepoalt nou n gewas, de vrucht, d'oogst? Dit joar hemmen we wel bizundere hoazelneuten ien tuun. Zo groot hemmen we ze nog niet had. Mor t is niet altied zo, gliek t oog zigt.

Hoe groot ok, doppen bennen leeg. Vörm en ienhold is n zoak van evenwicht; krekt as uterlek en binnenkant. Boodschap en verpakkeng. t Moet wat gliek opgoan. Dit joar is aalsmor nog op zoek noar balans.

Zulverreigers en ooievoars

 

Bovenstoande tekeneng he'k moakt toen k ien de daarde klas van e Legere Schoel zat. Der bennen verscheidene dingen die niet deugen an dizze tekeneng. De kikkers bennen krekt zo groot as ooievoars. De ene ooievoar vlugt met n ientrokken hals. Dat is wat reigers doen; ooievoars hemmen n uutgestrekte hals. Mor, t is ja ok n kiendertekeneng.

Ik vermoed da'k ienspireerd was noa t lezen van Dik Trom. Mien pabbe wol me aanmoedegen meer boeken te lezen. Hij zee: Astoe dit boek leest zunder te lachen, krigst n kwartje. n Keer vong Dik Trom n jonge ooievoar, die de poot of vleugel broken har. Dus toen mos Dik ien e weer om kikkers te vangen. 

Wat dizze tekeneng beheurlek goed angeft, is de grote dichtheid an ooievoars, vandoag de dag. Noeit wieten dat dizze tekeneng zuks n realistisch element har.

Lest even n ommeke moakt ien Zuudhörn: die vogels bennen overal. Bij t sportveld zat op elke poal een. 

Buten dörp is et aal niets aans. Overal ooievoars en zulverreigers.

Zulverreigers lopen wat tussen t roodbonte en zwartbonte vee. Ze trekken heur naargens wat van aan. Aalmoal op zoek noar prooi, wat wurms, insecten of muzen. t Grootste aantal zulverreigers da'k ien een blikveld zien heb: 25 vogels.

Kleine plevier op uutkommen

Dizze pleviereier hemmen lang genog leit. Moeke-plevier het genog waarmte geven. Nou stoan d'eier op uutkommen. t Eerste piekje perbeert uut ale macht om e dop te breken.

Met grode krachtsienspanneng wordt n deurbroak moakt. Piekjes moeten breken om eerste stappen ien t leven te zetten.

De tiedelekheid van n ei zit an e butenkaant. Domt nemt t leven n vlucht.